მკითხველის დღიურიდან

გულახდილად რომ ვთქვა, აღარც მახსოვს, ზუსტად რის წაკითხვას ვგეგმავდი ამ თვეში. მაგრამ ზუსტად მახსოვს, რომ რამდენიმე დღეა ვაპირებ, მოგიყვეთ, რა წავიკითხე და ახლა რას ვკითხულობ. ისიც მახსოვს, რომ ეს „ვაპირებ“ იმ დღეს დაიწყო, მილორად პავიჩის „ხაზარული სიტყვისკონა“ რომ დავამთავრე. დავამთავრე და ზოგადად სიტყვა დასასრული პავიჩთან და განსაკუთრებით „ხაზარულ სიტყვისკონასთან“ ძალიან პირობითია, ჩემთვის ყოველ შემთხვევაში. უფრო ზუსტი იქნება ვთქვა „დროებით შევწყვიტე ამ ეტაპზე, ვიდრე ხელახლა ჩავეფლობი და ისე მოგაბეზრებთ თავს“. გადახვევა პირველი: „ხაზარული სიტყვისკონა“ 

თუ კითხვის პროცესს ჭადრაკის თამაშს შევადარებთ (არც ვიცი, რატომ უნდა შევადაროთ, მაგრამ რატომღაც ახლა ასე წამომცდა), მაშინ პავიჩი ყველაზე საინტერესო მოთამაშეა. ვერც ერთი სვლა ვერ გამოვუცანი. მომიგო, - ვთქვი და მიხაროდა, რომ ასე მაგრად მომიგო.

ყოველ წაკითხვაზე მგონია, რომ პირველად ვკითხულობ. სულ 244 გვერდში როგორ ჩაატია ყველაფერი, ვერ ვხვდები. ვამპირები, მკითხავები, სიზმრები, რეალობები, ომები, სიყვარული, გეოგრაფია, ისტორია, კულინარია, ქრისტიანობა, იუდაიზმი, ისლამი, ვარსკვლავთმრიცხაობა, დრო ადამიდან დღევანდლამდე, ჯოჯოხეთები და გეჰენიები, სიცოცხლე და სიკვდილი, მითოლოგია, ლიტერატურა, ათასობით კითხვა და პასუხი, მოგზაურობა და დაბრუნება, მუსიკა, პოეზია ... აღარც ვიცი, რომელი ერთი ჩამოვთვალო. ლილიტიც აქ არის და ენათმეცნიერებიც, წერილების მწერალი რომანტიკოსებიც და ხმლის დაკვრის დიდოსტატებიც. საყვარლების თუ ცოლ-ქმრის საწოლშიც არაერთხელ აღმოვჩნდი. რომელი თემა და საკითხი და სფერო უნდა გაინტერესებდეს, რომ რაიმე საშენო ვერ ნახო ამ წიგნში, არ ვიცი.

ყველაზე საინტერესო კი სულ ბოლოს აღმოვაჩინე. აღმოვაჩინე პავიჩის კეთილი და მეოცნებე ბუნება. ცოტა მეწყინა კიდეც, რატომ გამოსცეს ქართველებმა მდედრული და მამრული ცალი ერთმანეთზე გადაბმულად. მილორად ბიძიას სურდა (როდესაც გავიგე, რომ გარდაცვლილა, ისე დამწყდა გული, როგორც მეგობრის დაკარგვისას. ჰო, მართლა, რა არის სიკვდილი, სიცოცხლე სიკვდილის შემდეგ არსებობს თუ არა და რა ფორმით, ამაზეც ბევრს ფიქრობს და მსჯელობს პავიჩი, ოღონდ უფრო ვრცლად ამაზე „სხვა სხეული“ უნდა გადაიკითხოთ). იმას ვამბობდი, რომ მილორად ბიძიას სურდა, რომ ქალებს მდედრული ცალი წაეკითხათ, კაცებს - მამრული და მერე ერთმანეთი ეპოვათ ამ წიგნებით, როგორც ეს „საწერი მოწყობილობების ზანდუკში“ ხდება.

იმედია, ოდესმე ასეც გამოსცემენ. მანამდე კი, ვიდრე თავფეხშექცევით მცხოვრებ და ერთმანეთზე მიკრულ მდედრულ-მამრულ ცალს ხელახლა წავიკითხავდე, ჩემი საკუთარი სიზმრების ნახვას განვაგრძობ.

პავიჩის კითხვა შინისაკენ მიმავალმა დავასრულე საზოგადოებრივ ტრანსპორტში, საღამო ხანს. იმავე ღამეს განვაგრძე თომას მანის „ჯადოსნური მთა“, რომელიც ერთი წლის წინ სადღაც შუა გზაზე ჩანიშნული დამრჩა და ერთგულად დევს ჩემს მაგიდაზე და ელოდება თავის რიგს. დილით სელინჯერი წამოვიყვანე სამსახურში და ისევ საზოგადოებრივ ტრანსპორტში მომიწია კითხვა. უნდა შევწყვიტო ეს დავიწყებული და ხელახლა აღდგენილი ჩვეულება, თორემ თავს ისე მატკივებს, ყველაფრის სურვილს მიკარგავს. შინდაბრულებულმა ისევ ვცადე სელინჯერთან ურთიერთობა, მაგრამ არ გამომივიდა. ძილისწინ რჩეულიშვილი გადავფურცლე. „მუნჯი ახმედი და ზღვა“. ვიცოდი, მატკენდა, მაგრამ მაინც გადავიკითხე. უფრო ბოლოსკენ და ასე დავიძინე. 

დილით ხულიო კოსრტასარის მოთხრობები გამოვიყოლე, მაგრამ შინმიბრუნებულმა აღარ განვაგრძე, მიუხედავდ იმისა, რომ მომეწონა და ისევ ჯადოსნური მთის გაგრძელება ვცადე.

ამდროს შემომეშველა დოსტოევსკის  "იატაკქვეშეთის ჩანაწერები"

პრეზენტაციის მეორე დილას, ლოგინშივე დავიწყე კითხვა. კარგად გავუგეთ ერთმანეთს.

პ.ს. სადღაც ისიც მოვასწარი, სტივენ კინგის „უიმედოთა ქალაქი“ დამეწყო.

ჯერჯერობით, მგონი, ამ ბოლო ორზე შევჩერდები.    

წრეზე სიარული

დრო იყო, ყველა თემა სკოლაში თუ მისაღებ გამოცდაზე, ყველა გარჩევა და ლიტ.კრიტიკა ქრესტომათიებში და არა მარტო, იწყებოდა სიტყვებით: ამა და ამ საუკუნის გამოჩენილი მოღვაწე, უდიდესი შემოქმედი, გენიალური, ბუმბერაზი ... იმდენად, რომ ამ სიტყვებმა ერთმანეთი გაახუნეს და არც ერთი მოსწავლე თუ სტუდენტი არ ჩაძიებია, ვინ რატომ იყო ან მართლა იყო თუ არა გენიალური და ბუმბერაზი. უბრალოდ იცოდა, ასე თუ არ დაიწყებდა თემას, ვერც კარგ ნიშანს მიიღებდა.

ალბათ ამის გამო იყო, როდესაც ჰომეროსზე მესმოდა „გენიალური“, ეს სიტყვა არაფერს გამორჩეულს არ მიმანიშნებდა.

 ამხელა შესავალი კი იმიტომ გავაკეთე, რომ ყოველგვარი ეპითეტების გარეშე მინდა ჩავამთავრო ეს მოკლეხნიანი თხრობა, დასკვნები კი მკითხველისთვის მომინდია.

ჰომეროსის წრიული სიმეტრიის პრინციპს ვსწავლობდით (ვისაც შეხება გქონიათ, გეხსომებათ, ვისაც არა და გეტყვით, რომ მთელი ილიადა სიმეტრიულადაა აწყობილი, იქნება ეს განვითარებული მოვლენები, სიმღერათა შინაარსები, კონფლიქტის განმუხტვის განვითარება თუ ა.შ).

მაგრამ დიდი ხნის მერე გამახსენდა ერთი ლექცია, როგორც სიზმარში ნანახი კადრი თუ ბავშვობაში ნანახი ფილმი და ერიჰააა, ვიფიქრე, რამხელა წრეებზე ყოფილა–მეთქი ლაპარაკი.

პროფესორმა დაფაზე რამდენიმე ლათინური ასო დაწერა, მე კი ისე მახსენდება, თითქოს მუზარადიანი მხედრები დაეხატოს. 

აი რას გვიხსნიდა პროფესორი:

ილიადაში ჰომეროსს სამყაროს ერთი რეალობა ჩაუმალავს: არსებობენ A ჩაგრული და B მჩაგვრელი. მერე საიდანღაც A1 კეთილისმყოფელი მოდის და ჩაგრულ A–ს გამოესარჩლება. მაგრამ ახლა ადგილები იცვლება და A1 მჩაგვრელი ხდება,  B კი – ჩაგრული. შემდეგ გამოჩნდება B1 კეთილისმყოფელი და  A1–ს დაჩაგრავს ჩაგრული B–ს სასარგებლოდ, მანამდე, ვიდრე თავად გახდება მჩაგვრელი და მის წინააღმდეგ გამოილაშქრებს ვინმე და ა.შ. და ა.შ. და ა.შ. მუდამ და მუდამ და დავდივართ წრეზე, დავდივართ, დავდივართ, დავდივართ...

პ.ს. აქილევსის ფარს წავაწყდი და ესეც მენიშნა.

ჩაკეტილია წრე?

და ერთი ვიღაც გამახსენდა, საკუთარი ღერძის გარშემო და კიდევ უფრო დიდ წრეებზე რომ დადის და დადის დღედაღამ